Op deze pagina vind je vier belangrijke Latijnse liturgische teksten: het Ordinarium, het Magnificat, het Requiem en het Stabat Mater. Deze teksten vormen al eeuwenlang een rijke inspiratiebron voor componisten en werden doorheen de muziekgeschiedenis talloze keren op muziek gezet, vaak in uiteenlopende stijlen en bezettingen.
Omdat deze teksten niet aan één specifieke componist verbonden zijn, maar tot het vaste repertoire van de liturgie behoren, worden ze hier gebundeld aangeboden. Zo kan je ze gebruiken bij het beluisteren van verschillende muzikale interpretaties, ongeacht de componist of periode.
Deze pagina biedt een heldere toegang tot de betekenis en inhoud van deze centrale liturgische teksten, als ondersteuning bij luisteren, studie en uitvoering.
Ordinarium
Het Ordinarium vormt de vaste kern van de katholieke mis en bestaat uit teksten die in elke viering terugkeren: Kyrie, Gloria, Credo, Sanctus en Agnus Dei. Deze onderdelen werden doorheen de eeuwen door talloze componisten op muziek gezet, van gregoriaanse zang tot uitgebreide meerstemmige missen. Het Ordinarium biedt daardoor een rijke inkijk in de ontwikkeling van de westerse kerkmuziek.
| Kyrie | Kyrie |
| Kyrie eleison. | Heer, ontferm u over ons. |
| Christe eleison. | Christus, ontferm u over ons. |
| Kyrie eleison. | Heer, ontferm u over ons. |
| Gloria | Gloria |
| Gloria in excelsis Deo | Eer aan God in den hoge |
| et in terra pax hominibus bonae voluntatis. | en vrede op aarde aan de mensen van goede wil. |
| Laudamus te. Benedicimus te. | Wij loven u. Wij prijzen u. |
| Adoramus te. Glorificamus te. | Wij vereren u. Wij verheerlijken u. |
| Gratias agimus tibi | Wij zeggen u dank |
| propter magnam gloriam tuam. | voor uw grote heerlijkheid. |
| Domine Deus Rex caelestis, | Heer God, hemelse koning, |
| Deus Pater omnipotens. | God, almachtige Vader. |
| Domine Fili unigenite, Iesu Christe. | Heer, eniggeboren Zoon, Jezus Christus. |
| Domine Deus agnus Dei, Filius Patris. | Heer God, lams Gods, Zoon van de Vader. |
| Qui tollis peccata mundi, | Gij, die wegneemt de zonden der wereld, |
| miserere nobis. | ontferm u over ons. |
| Qui tollis peccata mundi, | Gij, die wegneemt de zonden der wereld, |
| suscipe deprecationem nostram. | aanvaard onze smeekbede. |
| Qui sedes ad dexteram Patris, | Gij, die zit aan de rechterhand van de Vader |
| miserere nobis. | ontferm u over ons. |
| Quoniam tu solus sanctus. | Want gij alleen zijt de heilige, |
| Tu solus Dominus. | gij alleen de Heer. |
| Tu solus altissimus, Iesu Christe. | Gij alleen de allerhoogste, Jezus Christus. |
| Cum Sancto Spiritu in gloria Dei Patris. | Met de Heilige Geest in de heerlijkheid van God de Vader. |
| Amen. | Amen. |
| Credo | Credo |
| Credo in unum Deum, Patrem omnipotentem, | Ik geloof in één God, de almachtige Vader, |
| factorem caeli et terrae, | schepper van hemel en aarde, |
| visibilium omnium et invisibilium. | van alles wat zichtbaar en onzichtbaar is. |
| Et in unum Dominum Iesum Christum, | En in één Heer, Jezus Christus, |
| Filium Dei unigenitum | eniggeboren Zoon van God, |
| et ex Patre natum ante omnia saecula. | voor alle tijden geboren uit de Vader. |
| Deum de Deo, lumen de lumine, | God uit God, licht uit licht, |
| Deum verum de Deo vero, | ware God uit de ware God, |
| genitum non factum, consubstantialem Patri, | geboren niet geschapen, één in wezen met deVader, |
| per quem omnia facta sunt. | door wie alles geschapen is. |
| Qui propter nos homines | Hij is voor ons, mensen, |
| et propter nostram salutem descendit de caelis. | en voor ons heil uit de Hemel neergedaald. |
| Et incarnatus est de Spiritu Sancto | En hij is vlees geworden door de Heilige Geest |
| ex Maria virgine, et homo factus est. | uit de maagd Maria en is mens geworden. |
| Crucifixus etiam pro nobis sub Pontio Pilato, | Ook werd hij gekruisigd voor ons onder Pontius Pilatus, |
| passus et sepultus est, et resurrexit tertia die, | heeft geleden en is begraven en verrees de derde dag, |
| secundum Scripturas, et ascendit in caelum, | volgens de Schriften, en is opgevaren ten Hemel, |
| sedet ad dexteram Patris. | waar hij zit aan de rechterhand van de Vader. |
| Et iterum venturum est cum gloria, | Hij zal weerkeren in heerlijkheid |
| iudicare vivos et mortuos, | om te oordelen de levenden en de doden |
| cuius regni non erit finis. | en aan zijn rijk komt geen einde. |
| Et in Spiritum Sanctum, Dominum | Ik geloof in de Heilige Geest, die Heer is |
| et vivificantem, qui ex Patre Filioque procedit. | en het leven geeft, die voortkomt uit de Vader en de Zoon. |
| Qui cum Patre et Filio simul adoratur | Die met de Vader en de Zoon samen wordt aanbeden |
| et conglorificatur; qui locutus est per prophetas. | en verheerlijkt, die gesproken heeft door de profeten. |
| Et unam, sanctam, catholicam | Ik geloof in de ene, heilige, katholieke |
| et apostolicam Ecclesiam. | en apostolische Kerk. |
| Confiteor unum baptisma | Ik belijd één doopsel |
| in remissionem peccatorum. | tot vergeving van de zonden. |
| Et expecto resurrectionem mortuorum, | En ik verwacht de opstanding van de doden |
| et vitam venturi saeculi. | en het leven van het komend rijk. |
| Amen. | Amen. |
| Sanctus | Sanctus |
| Sanctus, sanctus, sanctus, | Heilig, heilig, heilig, |
| Dominus Deus Sabaoth; | de Heer, God der hemelse machten. |
| Pleni sunt coeli et terra gloria tua. | Vol zijn Hemel en aarde van uw heerlijkheid. |
| Hosanna in excelsis. | Hosanna in den hoge. |
| Benedictus, qui venit in nomine Domini. | Gezegend hij die komt in de naam des Heren. |
| Hosanna in excelsis. | Hosanna in den hoge. |
| Agnus dei | Agnus dei |
| Agnus Dei, | Lam Gods, |
| qui tollis peccata mundi, | dat wegneemt de zonden der wereld, |
| miserere nobis. (2x) | ontferm u over ons. (2x) |
| Agnus Dei, | Lam Gods, |
| qui tollis peccata mundi, | dat wegneemt de zonden der wereld, |
| dona nobis pacem. | geef ons de vrede. |
| Addenda | Toevoegingen |
| Dimissio | Wegzending |
| (1) Ite, missa est. | (1) Ga heen, het offer is voltrokken. |
| Deo gratias. | Wij danken God. |
| (2) Benedicamus Domino. | (2) Lof zij de Heer. |
| Deo gratias. | Wij danken God |
| Acclamationem Dei | Aanroeping van God (Doxologie) |
| Gloria Patri et Filio, | Eer zij de vader en de zoon |
| et Spiritui Sancto. | en de Heilige Geest. |
| Sicut erat in principio, | Zoals het was in den beginne, |
| et nunc et semper | nu en altijd |
| et in saecula saeculorum. | en in alle eeuwigheid. |
| Amen. | Amen. |
Requiem
Het Requiem is de mis voor de overledenen en heeft een eigen tekststructuur die aansluit bij de liturgie rond dood en herdenking. Bekende onderdelen zijn onder meer het Introitus, het Dies irae en het Lux aeterna. De vaak indringende en contemplatieve teksten hebben componisten geïnspireerd tot enkele van de meest expressieve werken uit de muziekgeschiedenis.
| Introitus | Introïtus |
| Requiem aeternam dona eis, Domine, | Schenk hen de eeuwige rust, Heer |
| et lux perpetua luceat eis. | en laat het eeuwige licht over hen schijnen. |
| Te decet hymnus Deus in Sion, | Heer, u komt lofzang toe in Sion |
| et tibi reddetur votum in Jerusalem. | en een gelofte zal u worden ingelost in Jeruzalem. |
| Exaudi orationem meam ad te omnis caro veniet. | Aanhoor mijn gebed, alle mensen zullen tot u komen. |
| Dona eis Domine, dona eis requiem aeternam | Schenk hen, Heer, de eeuwige rust |
| et lux perpetua luceat eis. | en laat het eeuwige licht over hen schijnen. |
| Kyrie | Kyrie |
| Kyrie eleison. | Heer, ontferm u over ons. |
| Christe eleison. | Christus, ontferm u over ons. |
| Kyrie eleison. | Heer, ontferm u over ons. |
| Sequentia | Sequentia |
| Dies irae, dies illa, | Deze dag is een dag van toorn, |
| solvet saeclum in favilla: | de aarde zal tot as wegteren, |
| teste David cum Sibylla. | zoals voorspeld door David en de Sybille. |
| Quantus tremor est futurus, | Wat een angst zal er heersen, |
| quando iudex est venturus, | als de rechter verschijnt |
| cuncta stricte discussurus! | om alles nauwgezet te onderzoeken! |
| Tuba mirum spargens sonum | De trompet verspreidt luid zijn klank |
| per sepulchra regionum, | over de graven op aarde |
| coget omnes ante thronum. | en drijft allen bijeen voor de troon. |
| Mors stupebit et natura, | Dood en natuur zijn verbijsterd |
| cum resurget creatura, | als elk schepsel verrijst, |
| iudicanti responsura. | om zich voor de rechter te verantwoorden. |
| Liber scriptus proferetur, | Het geschreven boek zal geopend worden, |
| in quo totum continetur, | daarin staat alles vervat, |
| unde mundus iudicetur. | waarover de wereld geoordeeld zal worden. |
| Iudex ergo cum sedebit, | Maar wanneer de rechter plaatsneemt, |
| quidquid latet, apparebit: | wordt al het verborgene openbaar: |
| nil inultum remanebit. | niets blijft ongewroken. |
| Quid sum miser tunc dicturus? | Wat zal ik, rampzalige, dan zeggen? |
| Quem patronum rogaturus? | Op welke beschermheer zal ik mij beroepen, |
| Cum vix iustus et securus. | als zelfs rechtvaardigen verbleken? |
| Rex tremendae maiestatis, | Koning met een te duchten majesteit, |
| qui salvandos salvas gratis, | die uw uitverkorenen redding brengt, |
| salva me, fons pietatis. | red ook mij, gij, bron van zachtmoedigheid. |
| Recordare, Iesu pie, | Gedenk, barmhartige Jezus, |
| quod sum causa tuae viae: | dat ik de reden ben van uw aards bestaan, |
| ne me perdas illa die. | stort mij die dag niet in het verderf. |
| Quaerens me, sedisti lassus: | Om mij te zoeken hebt gij u vermoeid; |
| redemisti crucem passus: | om mij te redden hebt gij aan het kruis geleden: |
| tantus labor non sit cassus. | laat zoveel moeite niet vruchteloos zijn geweest. |
| Iuste iudex ultionis, | Rechtschapen rechter over alle zonden, |
| donum fac remissionis | geef mij de genade der vergeving |
| ante diem rationis. | voor de dag van vergelding komt. |
| Ingemisco, tamquam reus: | Ik zucht als een schuldige, |
| culpa rubet vultus meus; | het schaamrood kleurt mijn aangezicht; |
| supplicanti parce Deus. | spaar uw smekeling, o God. |
| Qui Mariam absolvisti, | Gij, die Maria heeft vergeven |
| et latronem exaudisti, | en de bandiet* heeft aanhoord, |
| mihi quoque spem dedisti. | ook mij hebt gij hoop gegeven. |
| Preces meae non sunt dignae: | Mijn gebeden zijn onwaardig, |
| sed tu bonus fac benigne, | maar gij, die goed zijt, wees genadig, |
| ne perenni cremer igne. | opdat ik niet zal branden in het eeuwige vuur. |
| Inter oves locum praesta, | Geef mij een plaats tussen uw schapen |
| et ab haedis me sequestra, | en zonder mij af van de bokken; |
| statuens in parte dextra. | plaats mij aan uw rechterhand. |
| Confutatis maledictis, | Als de verdoemden in verwarring |
| flammis acribus addictis. | aan de wrede vlammen worden overgeleverd, |
| Voca me cum benedictis. | roep mij dan tot bij uw uitverkorenen. |
| Oro supplex et acclinis, | Ik bid u, smekend en knielend, |
| cor contritum quasi cinis: | met een tot stof vermorzeld hart: |
| gere curam mei finis. | draag zorg voor mijn levenseinde. |
| Lacrimosa dies illa, | Een dag van treurnis zal het zijn, |
| qua resurget ex favilla | als uit zijn as de mensheid herrijst |
| iudicandus homo reus. | om berecht te worden. |
| Huic ergo parce, Deus. | God, spaar echter deze mens. |
| Pie Iesu Domine, | Genadige Heer, Jezus, |
| dona eis requiem. | schenk hen de eeuwige rust. |
| Amen. | Amen. |
| Offertorium | Offertorium |
| Domine Iesu Christe, rex gloriae, | Heer Jezus Christus, koning der heerlijkheid, |
| libera animas omnium fidelium defunctorum | verlos de zielen van alle gestorven gelovigen |
| de poenis inferni, et de profundo lacu. | van de straffen der hel en van de diepe jammerpoel. |
| Libera eas, de ore leonis, | Verlos ons uit de muil van de leeuw, |
| ne absobeat Tartarus, | opdat (de) Tartaros* hen niet verzwelgt |
| ne cadant in obscurum: | en ze niet in duisternis wegzinken. |
| sed signifer sanctus Michael | Dat de vaandeldrager, de heilige Michaël, |
| repraesentet eas in lucem sanctam, | hen mag meevoeren naar het heilige licht, |
| quam olim Abrahae promisisti et semini eius. | zoals gij eens beloofde aan Abraham en zijn nageslacht. |
| Hostias et preces tibi Domine laudis offerimus. | Offers en gebeden van lof dragen wij op aan u, o Heer. |
| Tu suscipe pro animabus illis, | Aanvaard ze voor die zielen, |
| quarum hodie memoriam facimus. | die wij vandaag gedenken. |
| Fac eas, Domine, de morte transpire ad vitam. | Laat hen, Heer, van de dood overgaan naar het leven. |
| Sanctus | Sanctus |
| Sanctus, Dominus Deus Sabaoth | Heilig, de Heer, God der hemelse machten. |
| Pleni sunt coeli et terra gloria tua. | Vol zijn Hemel en aarde van uw heerlijkheid. |
| Hosanna in excelsis. | Hosanna in den hoge. |
| Benedictus | Benedictus |
| Benedictus, qui venit in nomine Domini. | Gezegend hij die komt in de naam des Heren. |
| Hosanna in excelsis. | Hosanna in den hoge. |
| Agnus Dei | Agnus Dei |
| Agnus Dei, qui tollis peccata mundi, | Lam Gods, dat wegneemt de zonden der wereld, |
| dona eis requiem sempiternam. | geef hen de eeuwige rust. |
| Communio | Communio |
| Lux aeterna luceat eis, Domine, | Laat het eeuwige licht over hen schijnen, Heer, |
| cum sanctis tuis in aeternum, | samen met uw heiligen in eeuwigheid, |
| quia pius es. | want gij zijt barmhartig. |
| Requiem aeternam dona eis, Domine, | Geef hen de eeuwige rust, Heer, |
| et lux perpetua luceat eis, | en laat het eeuwige licht over hen schijnen, |
| cum sanctis tuis in aeternum, | samen met uw heiligen in eeuwigheid, |
| quia pius es. | want gij zijt barmhartig. |
| Addenda | Toevoegingen |
| Graduale | Graduale |
| Requiem aeternam dona eis, Domine, | Geef hen de eeuwige rust, Heer, |
| et lux perpetua luceat eis. | en laat het eeuwige licht over hen schijnen. |
| In memoria aeterna erit justus: | De rechtvaardige zal in eeuwige gedachtenis voortleven; |
| ab auditione mala non timebit. | geen dreigend kwaad zal zijn gemoed verontrusten. |
| Libera me | Libera me |
| Libera me, Domine, de morte aeterna, | Bevrijd mij, Heer, van de eeuwige dood |
| in die illa tremenda: | op deze vreselijke dag, |
| quando coeli movendi sunt et terra. | waarop Hemel en aarde geschokt zullen worden. |
| Dum veneris iudicare saeculum per ignem, | Wanneer gij de wereld zult komen oordelen met het vuur, |
| tremens factus sum ego et timeo, | zal ik beven en sidderen van angst |
| dum discussio venerit atque ventura ira. | voor het naderende oordeel en de komende wraak. |
| Dies irae, dies illa, calamitatis et miseriae, | Deze dag is een dag van toorn, van rampspoed en ellende, |
| dies magna et amara valde. | een dag van geweld en bitterheid. |
| Requiem aeternam dona eis, Domine, | Geef hen de eeuwige rust, Heer, |
| et lux perpetua luceat eis. | en laat het eeuwige licht over hen schijnen. |
| In Paradisum | In Paradisum |
| In paradisum deducant angeli, | Laat de engelen u begeleidenn naar het Paradijs |
| in tuo adventu suscipiant te martyres, | en de martelaren u bij uw aankomst ontvangen |
| et perducant te in civitatem sanctam Jerusalem. | en binnenleiden in de heilige stad Jeruzalem. |
| Chorus angelorum te suscipiat, et cum Lazaro | Laat het engelenkoor u ontvangen om samen met Lazarus, |
| quondam paupere aeternam habeas requiem. | eens een arme, in alle eeuwigheid te rusten. |
Magnificat
Het Magnificat is de lofzang van Maria uit het Evangelie volgens Lucas (“Magnificat anima mea Dominum”). Deze tekst wordt traditioneel gezongen tijdens de vespers en speelt een belangrijke rol in het dagelijkse getijdengebed. Door zijn jubelende karakter en poëtische kracht is het Magnificat een geliefde tekst voor muzikale zettingen in verschillende stijlen en periodes.
| Magnificat anima mea Dominum. | Mijn ziel prijst de Heer. |
| Et exsultavit spiritus meus in Deo salutari meo. | En mijn geest is verrukt over God, mijn bevrijder. |
| Quia respexit humilitatem ancillae suae: | Want hij ziet de nederigheid van zijn dienares: |
| ecce enim ex hoc beatam me dicent | zie, van nu af aan zullen mij alle geslachten |
| omnes generationes. | gelukkig prijzen. |
| Quia fecit mihi magna qui potens est: | Want hij, die machtig is, doet grote dingen voor mij: |
| et sanctum nomen eius. | geheiligd is zijn naam. |
| Et misericordia eius a progenie in progenies | Zijn barmhartigheid komt over hen van geslacht op geslacht |
| timentibus eum. | voor wie hem vreest. |
| Fecit potentiam in brachio suo: | Hij toont de kracht van zijn arm: |
| dispersit superbos mente cordis sui. | overmoedige harten slaat hij uiteen. |
| Deposuit potentes de sede, | Machtigen stoot hij van hun troon, |
| et exaltavit humiles. | maar geringen geeft hij aanzien. |
| Esurientes implevit bonis | Hongerigen overlaadt hij met gaven; |
| et divites dimisit inanes. | rijken zendt hij ledig heen. |
| Suscepit Israel puerum suum, | Hij neemt de kinderen van Israël in bescherming, |
| recordatus misericordiae suae. | indachtig zijn erbarmen. |
| Sicut locutus est ad patres nostros, | Zoals hij gesproken heeft tot onze vaderen, |
| Abraham et semini eius in saecula. | tot Abraham en tot zijn nakomelingen in eeuwigheid. |
| Gloria Patri, et Filio, et Spiritui Sancto. | Eer zij de Vader en de Zoon, en de Heilige Geest. |
| Sicut erat in principio, et nunc, et semper, | Zoals het was in het begin, nu en altijd, |
| et in saecula saeculorum. | en in alle eeuwigheid. |
| Amen. | Amen. |
Stabat Mater
Het Stabat Mater is een middeleeuwse Latijnse hymne die het verdriet van Maria bij het kruis van Christus beschrijft. De tekst wordt vooral geassocieerd met de passietijd en de herdenking van het lijden van Christus. Door de intense emotionele inhoud heeft het Stabat Mater componisten doorheen de eeuwen geïnspireerd tot diep ontroerende en expressieve muziek.
| Stabat mater dolorosa | De bedroefde moeder stond |
| iuxta crucem lacrimosa, | wenend naast het kruis, |
| Dum pendebat filius. | waar haar zoon te sterven hing. |
| Cuius animam gementem | Haar zuchtend hart, |
| Contristatam et dolentem | terneergeslagen en smartelijk, |
| Pertransivit gladius. | werd door het zwaard doorboord. |
| O quam tristis et afflicta | Hoe bedroefd en gekweld |
| Fuit illa benedicta | was die gezegende |
| Mater unigeniti | moeder van de eniggeboren zoon. |
| Quae maerebat et dolebat. | Hoe treurde en rouwde zij, |
| Et tremebat, cum videbat | hoe beefde zij bij het aanschouwen |
| Nati poenas incliti. | van de straffen aan haar zoon aangedaan. |
| Quis est homo qui non fleret, | Welk mens zou niet huilen, |
| Matrem Christi si videret | als hij de moeder van Christus |
| In tanto supplicio? | zó zag lijden? |
| Quis non posset contristari, | Wie zou niet terneergeslagen zijn |
| Piam matrem contemplari | bij de aanblik van de vrome moeder, |
| Dolentem cum filio? | die lijdt samen met haar zoon? |
| Pro peccatis suae gentis | Voor de zonden van zijn volk |
| Vidit Iesum in tormentis | zag zij Jezus gemarteld |
| Et flagellis subditum. | en gegeseld worden. |
| Vidit suum dulcem natum | Zij zag haar lieve kind |
| Moriendo desolatum | in verlatenheid sterven, |
| Dum emisit spiritum. | toen het de geest gaf. |
| Eia mater fons amoris, | O moeder, bron van liefde, |
| Me sentire vim doloris | laat mij de kracht van het lijden voelen, |
| Fac ut tecum lugeam. | laat mij met u klagen. |
| Fac ut ardeat cor meum | Laat mijn hart branden |
| In amando Christum Deum, | van liefde voor Christus, God, |
| Ut sibi complaceam. | opdat ik hem zou behagen. |
| Sancta mater, istud agas, | Heilige moeder, hoor mij aan, |
| Crucifixi fige plagas | doorboor mij met de wonden, |
| Cordi meo valide. | die hij aan het kruis doorstond. |
| Tui nati vulnerati | Laat mij van uw gewonde zoon, |
| Tam dignati pro me pati, | zo waardig om voor mij te lijden, |
| Poenas mecum divide! | ook de pijnen voelen! |
| Fac me vere tecum flere, | Laat mij werkelijk met u wenen |
| Crucifixo condolere, | en rouwen om de gekruisigde, |
| Donec ego vixero. | zolang ik leef. |
| Iuxta crucem tecum stare | Samen met u naast het kruis te staan |
| Te libenter sociare | en mij gewillig bij u aan te sluiten |
| In planctu desidero. | om te treuren, daar verlang ik naar. |
| Virgo virginum praeclara, | Onvolprezen maagd onder de maagden, |
| Mihi iam non sis amara, | wees niet langer bitter voor mij |
| Fac me tecum plangere. | en laat mij treuren aan uw zijde. |
| Fac ut portem Christi mortem, | Laat mij de dood van Christus dragen, |
| Passionis eius sortem | laat mij deelhebben aan zijn lijden |
| Et plagas recolere. | en zijn wonden gedenken. |
| Fac me plagis vulnerari, | Verwond mij met zijn wonden, |
| Cruce hac inebriari | bedwelmd door dit kruis, |
| Ob amorem filii, | omwille van de liefde voor uw zoon. |
| Inflammatus et accensus, | Laat mij niet in het vuur branden, |
| Per te virgo sim defensus | maar door u, maagd, beschermd worden |
| In die iudicii. | op de dag des oordeels. |
| Fac me cruce custodiri, | Laat mij beschermd worden door het kruis, |
| Morte Christi praemuniri, | behoed door de dood van Christus |
| Confoveri gratia. | en getroost door genade. |
| Quando corpus morietur | Wanneer het lichaam sterft, |
| Fac ut animae donetur | laat mijn ziel gegeven worden |
| Paradisi gloria. | aan de glorie van het Paradijs. |
| Amen. | Amen. |