William Byrd

William Byrd (1543 of ca. 1543? –  1623)

William Byrd kreeg als kind muziekles van Thomas Tallis in de Chapel Royal in Londen. In 1563 werd hij, ondanks zijn jeugdige leeftijd, benoemd tot organist van de kathedraal in Lincoln (zijn vermoedelijke geboortestad?). In 1569 werd hij beëdigd als Gentleman van de Chapel Royal en werd er in 1572, samen met Tallis, benoemd tot organist.In 1575 kreeg hij, ook weer met Tallis, vergunning van koningin Elizabeth I voor het drukken en verkopen van muziek. Als dank daarvoor droegen de twee componisten in hetzelfde jaar hun Cantiones Sacrae aan haar op.

Als katholiek werd Byrd herhaaldelijk vervolgd voor het afwijzen van het Anglicanisme. Niettemin bleef hij in de gunst van koningin Elisabeth I en later van Jacobus I, waarschijnlijk omdat hij zonder onderscheid componeerde voor de anglicaanse en de katholieke eredienst.

William Byrd overleed in het jaar 1623 en werd begraven in het dorpje Stondon, waar hij sedert 1593 had gewoond.

William Byrd schreef zowel geestelijke als wereldlijke muziek, zowel vocale werken als instrumentale muziek.

In samenwerking met Thomas Tallis verscheen in 1575 een eerste bundel motetten onder de titel Cantiones Sacrae. Na de dood van Tallis kwamen daar bovenop nog twee gelijkaardige volumes en in 1605 en 1607 publiceerde hij de Gradualia I & II, dit alles verder aangevuld met vele werken voor zowel de anglicaanse als de katholieke eredienst (o.a. The Great Service uit 1606).

Daarnaast componeerde Byrd heel was seculiere muziek. Vooral in zijn liederen voor solo-zangstem met polyfone begeleiding bewees hij zijn meesterschap. Zijn klaviermuziek behoort tot het allerbeste dat in dit genre tot stand kwam tijdens deze gouden periode van de Engelse muziek. Twee bundels zijn het vermelden waard: My Ladye Nevells Book uit 1591 met meer dan veertig composities voor het virginaal en het Fitzwilliam Virginal Book met, naast Byrd, werken van meerdere Engelse meesters en van Jan Pieterszoon Sweelinck. Ook blonk hij uit in de muziek voor gamba-consort en was hij een van eerste grootmeesters in dit typisch Engelse genre.

Vermelden we tenslotte ook dat William Byrd een aantal belangrijke componisten van de na hem komende generatie heeft gevormd: John Bull, Thomas Morley, Peter Philips, Thomas Tomkins en Thomas Weelkes.