Johannes Ockeghem

Johannes Ockeghem (ca. 1410/20 of ca. 1425-1497)

Recent onderzoek geeft aan dat Ockeghem vermoedelijk afkomstig was van Saint-Ghislain in Henegouwen; vroeger werd aan Dendermonde gedacht. Het geboortejaar is onzeker: ergens tussen 1410 en 1420, ook ca. 1425 circuleert als mogelijkheid. Hij begon zijn loopbaan als zanger aan de O.L.Vrouw-kerk van Antwerpen waar hij misschien leerling was van Gilles Binchois. In 1448 kwam Ockeghem in dienst bij hertog Karel I van Bourbon en vanaf 1452 werkte hij voor het Franse koningshuis bij Karel VII, Lodewijk XI en wellicht ook nog bij Karel VIII.

In 1459 werd hij door de koning benoemd tot schatmeester van de abdij Saint-Martin in Tours, waar hij ook verbleef. In 1465 ontving hij de eervolle titel van Maistre de la Chappelle de Chant du Roy. Waarschijnlijk in diplomatieke dienst reisde hij in 1470 naar Spanje en in 1484 was hij in Vlaanderen (Brugge). Ockeghem stierf op 6 februari 1497.

Ockeghem was een uitzonderlijke persoonlijkheid als mens en componist. Dat blijkt onder meer uit het beroemde Nymphes des Bois van Josquin Desprez, een treurzang op de dood van Ockeghem, waarin hij nostre maistre et bon père wordt genoemd. Zijn invloed op zijn tijdgenoten en op de volgende generatie, vooral op Josquin Desprez, was zeer groot.

Hoewel beperkt in kwantiteit, getuigt het werk van Ockeghem van een uitzonderlijk hoge kwaliteit. Enkel 14 missen, 10 motetten, 21 chansons en 1 Requiem-mis zijn tot ons gekomen. Vooral zijn polyfone missen en motetten tonen aan dat hij deze vormen technisch en esthetisch op een onwaarschijnlijk hoog niveau beheerste. Maar ook zijn chansons waren zeer geliefd en komen in vele handschriften voor. Zo komt de virelai Ma bouche rit in niet minder dan 17 manuscripten voor.