-
Werken
-
Leven
-
Oeuvre
Guillaume De Machault (ca. 1300-1377)
Plaats en datum van geboorte zijn onzeker: vermoedelijk rond 1300 in het noordfranse Champagne, misschien in een dorp, Machault genoemd? Veel weten we ook niet over zijn levensloop. Hij werd opgeleid als geestelijke en werd als dusdanig gewijd. Ca. 1323 trad hij in dienst als secretaris van hertog Jan van Luxemburg (1296-1346), die tevens koning was van Bohemen, Moravië en Silezië, wat hem in staat stelde Europa te doorkruisen tijdens de vele campagnes van de hertog.
Toen in 1346 hertog Jan sneuvelde in de slag bij Crécy, vinden we Machault terug bij meerdere leden van de hoge adel en aan het Franse hof, onder andere bij de kunstminnende hertog Jean de Berry en bij zijn broer, de latere Franse koning uit het huis Valois, Karel V. Door zijn reizen en zijn relaties met de hogere kringen was Guillaume de Machault een dominerende persoonlijkheid in de diplomatieke wereld van de 14de eeuw.
Als kanunnik was Machault verbonden aan de kapittels van Arras, Verdun en Reims. In deze laatste stad trok hij zich naar het einde van zijn leven definitief terug en stierf er op 13 april 1377.
Noot
Schrijven we Guillaume de Machaut of Guillaume de Machault? Voor deze componist uit de 14de eeuw kies ik bewust voor de oude schrijfwijze: Machault.
Reeds tijdens zijn leven werd Guillaume de Machault evenzeer gewaardeerd als dichter dan als componist. Zijn œuvre bevat dan ook een aantal literaire werken van hoog gehalte (de zogenaamde Dits), hier en daar voorzien van muzikale toevoegingen. Over zijn werk zijn we zeer goed gedocumenteerd omdat Machault, ondanks een groot zelfbewustzijn, ook zeer zelfkritisch was en hij naar het einde van zijn leven de redactie van zijn œuvre op zich nam én het ook becommentarieerde, zoals hij deed in zijn Le Voir Dit (vermoedelijk rond 1364).
Naast 23 isoritmische motetten bestaat de muzikale nalatenschap van Machault uit 42 ballades, 22 rondeaux, 33 virelais, 19 lais, 1 complainte, 1 chant royal, 1 ordinariummis (Messe de Nostre Dame) met toevoeging van de wegzending Ite missa est en 1 instrumentale compositie, de Hoquetus David.
Wellicht is het niet helemaal fout te stellen dat dankzij het wonder Guillaume de Machault, de muziek van de 14e eeuw ontsnapt is aan verstikking van de alles overheersende muziek-technische experimenten op ritmisch vlak, eigen aan de Ars Nova, die door Philippe de Vitry (1291-1361) ca. 1320 in een gelijknamig traktaat al werden omschreven. Zowel in zijn strak opgebouwde motetten met veel gebruik van de isoritmische technieken uit de Ars Nova, als in zijn composities in een vrijere stijl, waarin hij zich de erfgenaam toonde van de troubadours, demonstreerde Machault immers een uitzonderlijke sensitiviteit, waarmee hij uitsteeg boven zijn tijdgenoten en de weg aangaf, die in een volgende generatie door de Franco-Vlaamse componisten zou worden bewandeld.